ISDE 2027: wat verandert er voor installateurs en hun klanten
Laatst gecontroleerd op bij de bronnen onderaan deze pagina.
Let op: de wijzigingen voor 2027 zijn voorgenomen. RVO noemt ze zelf "voorgenomen" en past de pagina aan zodra ze definitief zijn. Bedragen en de overgangsregeling kunnen dus nog veranderen. Kijk op de dag dat u een offerte maakt de actuele pagina van RVO na.
In het kort
- Voor lucht-water warmtepompen daalt het bedrag per kW volgens het voornemen van 225 naar 120 euro. Er komt een bonus van 200 euro voor slimme aansturing bij en de labelbonus voor A+++ stijgt van 200 naar 250 euro.
- Koopt een woningeigenaar uiterlijk 31 december 2026 en laat hij in 2027 installeren, dan houdt hij volgens het voornemen het bedrag per kW van 2026. De slimme bonus en de hogere labelbonus krijgt hij dan niet.
- Veel hybride toestellen staan in de meldcodelijst van RVO als lucht-water warmtepomp. RVO heeft voor 2027 nog geen bedragen per toestel gepubliceerd. De bedragen voor 2027 op deze pagina zijn daarom rekenvoorbeelden.
- Zakelijke klanten vragen subsidie aan voordat zij een offerte tekenen. Wie eerst tekent, krijgt geen ISDE.
Wat verandert er per 2027
Hieronder staan de wijzigingen die RVO voor 2027 aankondigt, naast de regels van 2026. Alles in de kolom 2027 is voorgenomen.
| Onderdeel | 2026 | 2027 (voorgenomen) |
|---|---|---|
| Lucht-water warmtepomp, bedrag per kW | 225 euro per kW | 120 euro per kW |
| Startbedrag eerste lucht-water warmtepomp | 1.025 euro | Niet genoemd als wijziging. RVO rekent in het eigen voorbeeld voor 2027 met 1.025 euro. |
| Labelbonus A+++ (eerste lucht-water warmtepomp) | 200 euro | 250 euro |
| Bonus slimme aansturing (EEBus, S2 of Matter) | Bestaat niet | 200 euro, eenmalig. Niet opnieuw voor een tweede of latere slimme warmtepomp. |
| Overige warmtepompen (bijvoorbeeld bodem of water-water) | Bedragen 2026 | Ongewijzigd |
| HR++ glas | 25 euro per m² | 30 euro per m² |
| Drievoudig glas of vacuümglas in nieuwe kozijnen | 111 euro per m² | 55 euro per m² |
| Elektrische kookapparatuur | Subsidie | Geen subsidie meer |
| Overgangsregeling woningeigenaren | n.v.t. | Warmtepomp of glas gekocht uiterlijk 31 december 2026 en geïnstalleerd in 2027: bedrag van 2026. Bij een warmtepomp geen slimme bonus en geen hogere labelbonus. |
| Zakelijke gebruikers | Eerst aanvragen, dan kopen | Aanvraag ingediend uiterlijk 31 december 2026: voorwaarden van 2026 |
| Aanvragen 2027 openen | n.v.t. | Dinsdag 5 januari 2027, 12:00 uur |
Bron: RVO, ISDE: wat wijzigt er in 2027 (inhoud door RVO gecontroleerd op 12 november 2026) en ISDE: wat wijzigt er in 2026 (gecontroleerd op 15 oktober 2026). Zie bronnen.
Wat telt als aankoop in 2026
RVO vraagt bij de aanvraag een bewijs dat de warmtepomp uiterlijk 31 december 2026 is gekocht. Als voorbeelden noemt RVO: een kopie van de opdracht of opdrachtbevestiging uit 2026, een (digitaal) getekende offerte, of een (digitale) schriftelijke bevestiging van het installatiebedrijf. Voor glas geldt dezelfde overgangsregeling.
Normaal bepaalt de installatiedatum welk bedrag geldt; dat staat op elke meldcodepagina van RVO. De overgangsregeling maakt daar een uitzondering op voor aankopen in 2026 die pas in 2027 worden geïnstalleerd.
Wat er niet verandert
- Woningeigenaren installeren eerst en vragen daarna aan, binnen 24 maanden na installatie.
- Een bouw- of installatiebedrijf doet de volledige installatie; zelf installeren telt niet.
- De woning is gebouwd voor 1 januari 2019 (of de omgevingsvergunning is aangevraagd voor 1 juli 2018).
- In 2026 geldt voor een (hybride) warmtepomp een minimum van 500 euro. Of dat in 2027 zo blijft, staat niet op de pagina over 2027.
Rekenvoorbeelden per toestel
Zes veelgebruikte toestellen uit de meldcodelijst van RVO: hybride toestellen, een monoblock lucht-water warmtepomp en een ventilatiewarmtepomp. RVO deelt ze alle zes in als lucht-water warmtepomp. Het bedrag voor 2026 komt van RVO. De kolommen voor 2027 zijn onze berekening, geen bedrag van RVO.
| Toestel en meldcode | Subsidiabel vermogen | Koudemiddel (GWP) | 2026, RVO | 2027, rekenvoorbeeld zonder slimme bonus | 2027, rekenvoorbeeld met slimme bonus | Voordeel van kopen in 2026: zonder / met slimme bonus in 2027 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Remeha Elga Ace 4 kW KA17438 | 3 kW | R32 (675) | € 1.700 | € 1.385 | € 1.585 | € 315 / € 115 |
| Remeha Elga Ace 6 kW KA17439 | 5 kW | R32 (675) | € 2.150 | € 1.625 | € 1.825 | € 525 / € 325 |
| Intergas Xtend 5 KA22154 | 4 kW | R32 (675) | € 1.925 | € 1.505 | € 1.705 | € 420 / € 220 |
| Bosch Hybride Split 4 3400i AWS KA22458 | 4 kW | R32 (675) | € 2.125 | € 1.755 | € 1.955 | € 370 / € 170 |
| Vaillant aroTHERM plus VWL 35/6 A 230V KA17542 | 4 kW | R290 (3) | € 2.125 | € 1.755 | € 1.955 | € 370 / € 170 |
| Inventum Spaarpomp KA11861 | 2 kW | R134a (1.430) | € 1.675 | € 1.515 | € 1.715 | € 160 / geen: met slimme bonus is 2027 € 40 hoger |
- FeitMeldcode, categorie, subsidiabel vermogen, koudemiddel, GWP en bedrag 2026 (eerste warmtepomp, vanaf 1 januari 2026) staan op de meldcodepagina's van RVO. RVO noemt de bedragen indicatief. De pagina's zijn door RVO gecontroleerd op 5 februari 2026 en noemen geen bedrag voor 2027. Door ons nagekeken op 15 november 2026.
- Rekenvoorbeeld2027 = 1.025 euro + 120 euro × subsidiabel vermogen, plus 250 euro labelbonus waar het bedrag van 2026 de labelbonus van 200 euro bevat, plus 200 euro als het toestel in 2027 de slimme bonus krijgt. Of een toestel de labelbonus heeft, hebben wij afgeleid uit het bedrag van 2026 (bij de Bosch, de Vaillant en de Spaarpomp); het staat niet op de meldcodepagina. Of een toestel aan de eisen voor de slimme bonus voldoet, weet de fabrikant of leverancier.
- AannameDat de verlaging naar 120 euro per kW ook geldt voor hybride toestellen in de categorie lucht-water. RVO noemt hybride toestellen niet op de pagina over 2027.
Controle van de formule: RVO rekent zelf voor 2027 een slimme A+++ lucht-water warmtepomp van 4 kW voor: 1.025 + 4 × 120 + 250 + 200 = 1.955 euro. Dat is hetzelfde bedrag als in de tabel bij de twee toestellen van 4 kW met labelbonus.
Twee dingen vallen op. Het voordeel van kopen in 2026 is groter naarmate het subsidiabel vermogen hoger is: elke kW scheelt 105 euro. En bij een toestel met een laag subsidiabel vermogen dat in 2027 de slimme bonus zou krijgen, kan wachten gunstiger zijn. Een offerte "nog snel in 2026 tekenen" is dus niet voor elke klant de beste keuze. Reken het per toestel uit.
Let op het verschil tussen de naam en het subsidiabel vermogen. De Elga Ace 4 kW heeft volgens RVO een subsidiabel vermogen van 3 kW. Reken altijd met het vermogen op de meldcodepagina.
Wilt u dit voor de toestellen op uw eigen website en in uw werkgebied doorgerekend zien? Dat zit in de gratis groeiscan, met bron per bedrag.
Wat dit betekent voor uw planning tot 31 december
Vanaf half november zijn er nog zo'n zes weken. Voor de meeste installatiebedrijven gaat het in die weken om vier dingen.
1. Loop uw openstaande offertes na
Maak een lijst van alle open offertes voor lucht-water en hybride warmtepompen bij woningeigenaren. Zet per offerte de meldcode, het subsidiabel vermogen, het bedrag van 2026 en het rekenvoorbeeld voor 2027 erbij. Dan ziet u welke klanten echt iets verliezen als ze pas in januari tekenen, en bij welke klanten het verschil klein is of omdraait.
2. Plan de montage, niet alleen de handtekening
Een getekende offerte in december betekent montage in 2027. Wie in december veel opdrachten binnenhaalt, heeft in januari en februari een volle planning. Kijk hoeveel monteurdagen u in het eerste kwartaal echt heeft, en spreek met de klant een realistische installatieperiode af.
3. Regel voorraad en levering met uw groothandel
Vraag na of de toestellen die u verkoopt in 2027 leverbaar blijven, zeker bij toestellen met een koudemiddel boven GWP 150 (zie koudemiddelen). Leg de afspraken met uw groothandel vast voordat u leverdata aan klanten noemt.
4. Maak uw papierwerk sluitend
De klant heeft bij de aanvraag een bewijs van aankoop in 2026 nodig. Zorg dat uw offertes en opdrachtbevestigingen dat bewijs zijn: met datum, toestel en handtekening. Zie de checklist. Werk ook de subsidieteksten op uw website bij: zet het jaar en de datum van controle bij elk bedrag.
Over het budget: RVO meldt voor 2026 een budget van 500 miljoen euro, waarvan op 2 november 2026 385,2 miljoen euro was aangevraagd (deels geschat). Wat er gebeurt als het budget op is, staat niet op die pagina.
Checklist voor offerte en opdrachtbevestiging
Voor woningeigenaren die in 2026 kopen en in 2027 laten installeren. RVO noemt als bewijs een opdracht of opdrachtbevestiging uit 2026, een (digitaal) getekende offerte of een (digitale) schriftelijke bevestiging van het installatiebedrijf. De punten hieronder zijn onze praktische invulling, geen eisen van RVO.
- Datum van ondertekening of bevestiging staat duidelijk op het stuk en ligt in 2026.
- De klant heeft de offerte getekend (digitaal mag), of u heeft de opdracht schriftelijk bevestigd.
- Merk, type en meldcode van het toestel, zoals in de meldcodelijst van RVO.
- Naam van de klant en het adres van de woning waar het toestel komt.
- Subsidie als indicatie, met het jaar erbij: "ISDE-indicatie volgens de meldcodelijst van RVO, bekeken op (datum). RVO beslist."
- Eén zin dat de regels voor 2027 voorgenomen zijn en dat een aankoop in 2026 volgens het voornemen geen slimme bonus en geen hogere labelbonus krijgt.
- Bij een toestel dat in 2027 de slimme bonus zou kunnen krijgen: beide berekeningen, zodat de klant zelf kiest.
- De verwachte installatieperiode in 2027.
- Een kopie voor de klant, met de uitleg dat hij die bewaart voor zijn aanvraag na de installatie.
- Werkt u met een opdracht onder voorbehoud van een technische opname? RVO zegt niet of zo'n opdracht als aankoop telt. Vraag het bij twijfel na bij RVO voordat u erop rekent.
- Nooit een datum op een stuk zetten die niet klopt. Een offerte die in januari wordt getekend, is een aankoop in 2027.
Wat u zakelijke klanten vertelt
Voor zakelijke klanten werkt de ISDE andersom dan voor woningeigenaren. Dat is de bron van de duurste fout in deze regeling.
- Eerst aanvragen, dan tekenen. RVO schrijft: "Vraag altijd eerst de subsidie aan." Pas na de beschikking accepteert de klant de offerte en plant hij levering en installatie. Aanvragen achteraf keurt RVO af.
- Datum 31 december telt voor de aanvraag. Volgens het voornemen gelden de voorwaarden van 2026 als de zakelijke klant uiterlijk 31 december 2026 aanvraagt. Een getekende offerte in december helpt een zakelijke klant dus niet; een tijdige aanvraag wel.
- Reken op wachttijd. RVO beslist meestal binnen 8 weken, bij drukte binnen 16 weken. Een aanvraag in december betekent dus tekenen en installeren in het eerste kwartaal of later.
- Installatie binnen 2 jaar na de beschikking.
- Wat valt eronder: (hybride) warmtepompen, zonneboilers en kleine windturbines. Isolatie niet; RVO verwijst daarvoor naar de Energie-investeringsaftrek (EIA).
- Wie valt erbuiten: particuliere verhuurders van woningen (zij kunnen naar de SVOH kijken), VvE's, woonverenigingen en wooncoöperaties.
Praktisch: geef zakelijke klanten een offerte met een duidelijke regel "Niet tekenen voordat RVO uw ISDE-aanvraag heeft goedgekeurd" en laat ze de aanvraag nog in 2026 indienen als ze de voorwaarden van 2026 willen.
Veelgemaakte fouten
- Een zakelijke klant tekent eerst. Dan is er geen ISDE, ook niet tegen het tarief van 2027.
- De regels van woningeigenaren en zakelijke klanten door elkaar halen. Woningeigenaren installeren eerst en vragen daarna aan. Zakelijke klanten vragen eerst aan en wachten op de beschikking.
- Bedragen voor 2027 noemen als vaststaand. Ze zijn voorgenomen en RVO heeft nog geen bedragen per toestel gepubliceerd.
- Stellig zijn over hybride toestellen. "De subsidie op hybride gaat omlaag" en "hybride blijft gelijk" zijn allebei niet door RVO bevestigd. Zeg wat RVO wel zegt: lucht-water gaat volgens het voornemen omlaag, en veel hybride toestellen staan in die categorie.
- Elke klant naar een handtekening in december duwen. Bij een laag subsidiabel vermogen en een toestel met slimme aansturing kan 2027 gunstiger zijn. Reken het uit.
- Rekenen met het vermogen uit de productnaam. Het subsidiabel vermogen op de meldcodepagina is leidend en kan lager zijn.
- Een offerte zonder datum of handtekening. Dan heeft de klant geen bewijs van aankoop in 2026.
- Oude bedragen op de website. Een subsidiebedrag zonder jaartal klopt op 1 januari mogelijk niet meer. Zet er het jaar en de datum van controle bij.
- Splitwarmtepompen buiten beeld. Sinds 2026 geeft RVO geen subsidie voor split lucht-water warmtepompen met een vulling onder 3 kg en een GWP boven 750.
Koudemiddelen vanaf 2027
FeitBijlage IV van verordening (EU) 2024/573 verbiedt het in de handel brengen van warmtepompen tot en met 12 kW met gefluoreerde gassen met een GWP van 150 of hoger vanaf 1 januari 2027, voor twee categorieën. Monoblock (in zichzelf gesloten) warmtepompen tot 12 kW vallen onder punt 8. Split lucht-water systemen tot 12 kW vallen onder punt 9. Voor beide geldt een uitzondering als dat nodig is om aan veiligheidseisen te voldoen. Bij monoblocks (punt 8) geldt dan een grens van GWP 750; bij split-systemen (punt 9) noemt de verordening de uitzondering zonder die grens. Split lucht-lucht systemen tot 12 kW volgen pas op 1 januari 2029. Vaste warmtepompen met twee luchtkanalen (dubbel kanaal) tellen als split.
Het onderscheid tussen monoblock en split bepaalt dus niet of het verbod in 2027 geldt, maar onder welk punt het toestel valt. Wij hebben deze tekst gelezen in de wetgevingstekst van de Raad en in de Europese Commissie (klimaatpagina over stationaire airconditioning en warmtepompen), en de verwijzingen naar punt 8 en punt 9 komen overeen met de Uitvoeringsverordening hieronder. De pagina van EUR-Lex zelf konden wij niet openen.
FeitUitvoeringsverordening (EU) 2026/2486 van de Commissie van 10 november 2026 bestaat. Zij is op 11 november 2026 in het Publicatieblad verschenen, treedt twintig dagen na publicatie in werking en geldt alleen van 1 januari 2027 tot en met 31 december 2027. Zij staat toe dat twee binnen opgestelde monoblock typen met een GWP van 150 of hoger in 2027 op de markt blijven komen, mits met een etiket volgens artikel 12, lid 2: (1) pekel-water en water-water warmtepompen boven 20 kW en tot en met 50 kW, en (2) lucht-water monoblock systemen met dubbele kanalen voor aanvoer van buitenlucht, tot en met 12 kW. De uitzondering geldt dus niet voor gewone buiten opgestelde monoblock of split lucht-water warmtepompen, en het is een uitstel van een jaar voor deze twee typen, niet voor alle binnenunits.
Secundaire bronVolgens vakblad Solar Magazine (29 oktober 2026) mogen fabrikanten en importeurs vanaf 1 januari 2027 geen nieuwe warmtepompen tot 12 kW met een koudemiddel boven GWP 150 meer op de markt brengen; groothandels en installateurs mogen bestaande voorraad daarna nog verkopen. Dat past bij de definitie in de verordening: het gaat om het eerste beschikbaar stellen van elk afzonderlijk toestel in de Unie. Volgens de richtsnoeren van de Europese warmtepompbranche (EHPA, november 2024, die een voorbeeld van DG CLIMA overnemen) geldt een toestel dat een groothandel vóór de ingangsdatum van de fabrikant heeft gekocht als al in de handel gebracht, maar kunnen toezichthouders na een jaar bewijs daarvan vragen. De exacte datum waarvóór de groothandel moet hebben gekocht noemt die bron op twee manieren (1 december en 31 december 2026). Wij hebben dit niet in de verordeningstekst zelf kunnen nalezen. Hoe de voorraadregel voor uw leverancier uitpakt, kunt u het best schriftelijk navragen.
RVO vermeldt het koudemiddel en de GWP per toestel op de meldcodepagina (zie de tabel hierboven). Dit staat los van de ISDE. Vraag uw leverancier welke toestellen u in 2027 nog kunt krijgen, onder welk punt van bijlage IV ze vallen en of de uitzondering van 2026/2486 voor het toestel geldt. Ook een hybride warmtepomp die naast een cv-ketel staat, is een warmtepomp in de zin van bijlage IV; de open vraag per toestel is vooral of de uitzondering voor veiligheidseisen van toepassing is.
Wat nog niet vaststaat
- De definitieve regeling voor 2027, en of de overgangsregeling in deze vorm blijft.
- De bedragen per toestel voor 2027. RVO heeft ze nog niet gepubliceerd.
- Of de verlaging per kW ook geldt voor hybride toestellen in de categorie lucht-water.
- Of het startbedrag van 1.025 euro en het minimum van 500 euro in 2027 blijven. RVO noemt ze niet als wijziging.
- Welk bedrag een tweede lucht-water warmtepomp in 2027 krijgt. Dat staat niet apart op de pagina over 2027.
- Welke labelbonus een aankoop uit 2026 die in 2027 wordt geïnstalleerd krijgt. RVO zegt alleen dat de hogere labelbonus en de slimme bonus niet gelden.
Bronnen
Alle bronnen door ons geraadpleegd op 15 november 2026. Tussen haakjes de datum waarop de bron zelf de inhoud heeft gecontroleerd of gepubliceerd.
- RVO, ISDE: wat wijzigt er in 2027 (voorgenomen; gecontroleerd 12 november 2026)
- RVO, ISDE: wat wijzigt er in 2026 (gecontroleerd 15 oktober 2026)
- RVO, ISDE woningeigenaren: warmtepomp (gecontroleerd 3 juni 2026)
- RVO, ISDE zakelijke gebruikers (gecontroleerd 26 oktober 2026)
- RVO, ISDE budget (peildatum 2 november 2026, gecontroleerd 4 november 2026)
- RVO, Meldcodelijst warmtepompen
- RVO meldcodepagina's (alle gecontroleerd 5 februari 2026): KA17438, KA17439, KA22154, KA22458, KA17542, KA11861
- Solar Magazine, Warmtepompverkoop schiet 53 procent omhoog (29 oktober 2026; secundaire bron voor de koudemiddelregel)
- Lovguiden, EU delays F-gas ban for certain indoor heat pumps (11 november 2026; secundaire bron, bevestigd door de officiële tekst hieronder)
- Publicatieblad van de Europese Unie, Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2486 (10 november 2026, gepubliceerd 11 november 2026; Spaanse taalversie via de spiegel van het BOE, omdat de EUR-Lex-pagina niet te openen was)
- EUR-Lex, Verordening (EU) 2024/573 betreffende gefluoreerde broeikasgassen (officiële tekst; de bijlage IV-tekst lazen wij in de Raadsversie hieronder, de EUR-Lex-pagina leverde geen bijlagetekst)
- Raad van de EU, wetgevingstekst F-gassenverordening, bijlage IV, punten 8 en 9
- Europese Commissie, Stationary air conditioning and heat pumps
- EHPA, F-gas regulation guidelines (november 2024; secundaire bron voor de voorraadregel)
Deze pagina is algemene informatie en geen juridisch of fiscaal advies. De voorwaarden en bedragen van RVO zijn leidend. Laatst gecontroleerd op 15 november 2026.